Genealogia Album Boniecki Niesiecki M.J. Minakowski, Wielka Genealogia Minakowskiego
Okładka Herbarza K. Niesiecki, Herbarz Polski, oprac. M.J. Minakowski kontakt

Kasper Niesiecki, Herbarz Polski, wyd. J.N. Bobrowicz, Lipsk 1839-1845

<<< poprzedni    spis treści    następny >>>

herb Zienowicz (t. 10 s. 170-174)

Zienowicz herb. Barkiem do góry pół pierścienia obróconego, w polu czerwonem byk powinno, nad nim krzyż kawalerski, nad hełmem i koroną, Ślepowron, pierścień z diamentem w pysku trzymający, w prawą tarczy obrócony całym sobą; tak go opisują: Paproc. w Gniaz. fol. 1190. O herb. fol. 674. Okol. tom. 3. fol. 336. Klejnoty fol. 92. Kojał. in MS. Paprocki w Gnieździe wprawdzieć trochę odmienniejszą symetrią ten herb położył, ale w późniejszej o herb. Książce poprawił tego wszystkiego. Tamże w Gnieździe z jakiej okazji ten herb nabyty, kładzie w ten sposób. Gdy prawie do Serbji Pogaństwo nagle wpadłszy, wszystko pustoszyli, a ludzi w niewolą zabierali, Poganin jeden córkę książęcia Serbji pojmawszy, do obozu swego uwodził: postrzegł to jeden z mężnych Serbów, i za nim się w pogoń udał, zdobycz tak zacną, albo żeby odbił, albo żeby przy obronie jej, życie położył. Poganin nie dufając siłom swoim, gdy w gęsty las zajechał, zsiadłszy z konia, w zarośle i gęstwinę, i sam i pannę z sobą wciągnął, - żeby się był i z nią utaił, płacz jednak i częste łkania Panny, rozlegające się po lesie utorowały goniącemu i szukającemu Serbowi do niego drogę: tam starłszy się z Poganinem; wkrótce go trupem na placu położył, wdzięczna tej przysługi księżniczka, pierścień z palca swego zdjąwszy, na lego rękę włożyła, gdy jednak z trupa zabitego, oręże zdejmuje, i inny łup z niego układa, nie ostrożnie upuścił sygnet, i nie prędzej szkodę swoją postrzegł, aż pannę na bezpieczne miejsce wyprowadziwszy, wraca się tedy zguby szukając g aż na miejsce zwycięskiej potyczki, kędy nad trupem znalazł na drzewie kruka w pysku [str. 171] pierścień trzymającego, ) którego z łuku zabiwszy, pierścień odebrawszy, jeszcze w nagrodę swej odwagi i księżniczkę od ojca wziął w małżeństwo, i herb w ten kształt wyrobiony. Zowie go zaś, tak Paprocki jako i Okol. Deszpot, które słowo u Greków znaczy Panna, przedtem Cesarzy Greckich, synów ich i zięciów, że Deszpotami zwano, pisze z Pontana Bollandus in Actis SS. tom. 2. fol. 1001. atoli żeto imię potem było własne familii Despotów, z których Jerzy i Jan Despotowie od Turków z swych fortun wyzuci, w sześciuset koni do Władysława Króla Węgierskiego i Czeskiego udali się, i z nim przeciwko Wojciechowi bratu jego wojowali, jako świadczy Tubero Dalmata lib. 4. Commentar. de suis tempor. i Bielski o jednym z nich pisze fol. 609. i 614. Jakubie Heraclidesie Bazyliku Despocie, który za pomocą Albrychta Łaskiego hospodarstwa Wołoskiego dostawszy w r. 1561. z niego od Tomszy wkrótce był zrzucony, i z życia wyzuty, córka jego Anna była za Jędrzejem ks. Sanguszko starostą Włodzimierskim. Z tych tedy Despotów jeden, żeno Bratoszewicz do księstwa Litewskiego przyszedłszy, tamże osiadł i familią Zenowiczów rozplenił: to Paproc. bo co Okol. pisze wywodząc ten dom, od Bratosza syna Herkulesowego, i inne tu o Zenonach i Bratoszach przytaczając rewolucje, jako i to, że jeden z Despotów Zienowiczów Bratoszowiczów Serbji książę, był wojewodą Multańskim w r. 1380. i że dla najazdów i inkursji Tureckich, nie mogąc spokojnie tym Państwem władnąć, do księstwa Litewskiego się udał, gdzie od Witolda wdzięcznie przyjęty był, i w dobra opatrzony; to pewności nie ma z wielu racji, i z tej, że Turcy o te czasy jeszcze dalecy byli od Multan i zaczepiać ich wojną nie mogli: na to się jednak zgadzają autorowie, że pierwszemu który do księstwa Litewskiego przyszedł, Witold Smorgonie nadał, i inne na sto mil obszerne włości, od rzeki Mysz do Dzisny, Orszę także mu puścił: ten spłodził syna Zena albo Zenona, od którego potomkowie Zienowiczami zawołani. Z nich był według Kojałowicza in MS. Michał Zienowicz wojewoda Mścisławski, Stanisław hetman polny w wojsku Litewskim. Jerzy starosta Bracławski odprawiał poselstwo w r. 1494. po Helenę księżniczkę Moskiewską Aleksandra ks. Litewskiego małżonkę. Stryjk. fol. 670. Zostawił potomstwo.

Jerzy wojewoda Smoleński, jeszcze przed wzięciem Siewierza od Moskwy. Mikołaj w r. 1499. między innymi znacznymi Panami Litewskimi pod Wiedrussą wzięty w niewolą Moskiewską, syn jego Jerzy pisarz Litewski, starosta Kokenhauski, zostawił syna Jerzego pułkownika zacnego, kasztelana Smoleńskiego i Połockiego, starostę Propojskiego i [str. 172] Ciecierskiego, regimentarza na odbieranie zamków Inflanckich w zakładzie podanych. Był w owej zwycięskiej na polach Iwaniskich z swoją chorągwią potyczce 1564. Regimentował całym wojskiem Litewskim w Inflanciech przeciwko Moskwie; w r. 1567. we dwóchset ludzi swoich, stanął do tej okazji, w której Serebrnego Moskiewskiego wodza, zbił na głowę Roman ks. Sanguszko, starostą będąc Lepelskim i Dzisneńskim, sam z swym tylko ludem pod Leplem zniósł kilka tysięcy Moskwy w r. 1568. miał za sobą Chłebowiczownę wojewodziankę Wileńską, z której spłodził dwóch synów, Krzysztofa i Jana. Z tych Krzysztof był wojewodą Brześciańskim, starostą Ciecierskim i Propojskim, wspomina go Konstytucja 1613. komisarzem do zapłaty skonfederowanemu wojsku fol. 3. i fol. 7. przedtem zaś kasztelanem Brześciańskim 1588. podobno i Nowogrodzkim komisarzem do traktatów między koroną Polską i domem Austriackim, względem pojmanego pod Byczyną Maksymiliana, nie tylko zaś radą, ale i szablą ojczyzny bronił, kiedy pod Wielkimi Łukami poprzedzając wojsko królewskie z swymi ludźmi, nieprzyjaciela spędził, daleki jednak był od wiary katolickiej, złączył się był dożywotnie z Teodorą Wołowiczowną kasztelanką Nowogrodzką, z której Zofia córka, naprzód się była w małżeństwo dostała Stanisławowi Kiszka, które małżeństwo gdy się rozstało, Kiszka infułatem został Żmudzkim, Zofia zaś ponowiła śluby z Aleksandrem Słuszką wojewodą Trockim, starostą Homalskim, wprawdzieć z rodziców heretyckich urodzona, i ona się gwałtem tychże błędów z razu trzymała, wszakże objaśniona łaską Boską, potępiwszy je, statecznie w wierze katolickiej żyła i dokonała w r. 1642. fundowała wraz z mężem swoim na dwóch miejscach OO. Dominikanów, jako się mówiło pod Słuszkami, ołtarz na cześć ś. Rafała Archanioła w Nieświeskiem kościele wytworny, w r. 1633. wystawiła, Alandus kościół; w szyciu jedwabiem i w rznięciu z papieru, tak była wytworna, że czy ptaki, czy zwierzęta, Czy kwiaty wyrabiała, zdały się być ad vivum. Syn zaś z tejże Wołowiczowny Teodory (którą Krzysztofa wojewody Połockiego małżonką zowie, ale omylnie, Susza w Życiu B. Jozafata, i od tego arcybiskupa od schizmy do prawowiernej jedności nawróconą) Mikołaj (nie Jerzy jako chce Starowol. in Bellat. Sarmat. fol. 236.) Bogusław kasztelan Połocki, Ciecierski i Propojski starosta, pułkownik królewski, ojcowskie koło wiary odrzuciwszy błędy, z kościołem się katolickim pojednał, zostawił MS. po śmierci swojej, w którym pisał przeciwko dysydentom o artykułach wiary, i wierszem polskim niektóre pisma jego: i lubo był dowcipu wielkiego, przecież w ręce był dzielniejszy, na weselu królewskim goniąc z kopią [str. 173] do pierścienia trzy razy, raz po raz z wszystkich pochwałą, zawsze do niego ugodził, za co od Króla znacznym upominkiem regalizowany. Pod wojnę Moskiewską w największy ogień z ludźmi swymi skoczywszy, nie tylko że złamał siłę nieprzyjacielską, ale co większa, mało kogo z swoich utracił; tąż serca wspaniałością i Inflanckie zakończył kampanie: w r. zaś 1621. w owej pod Chocimem z Osmanem Carem Tureckim wojnie, na pogłos, ze Chodkiewicza hetmana Turcy w bitwie w koło otoczyli, chcąc go salwować, uderzył się z swoją chorągwią o Turków, i tam długo się z niemi wręcz ścinał, siła ich trupem na placu położywszy, gdy jednak konia pod nim zabito i szyszak z głowy strącono, końmi stratowany, i dwudziestą ranami zwątlony, na pół umarły do obozu zaniesiony, dnia trzeciego duszę Bogu oddał, 7 dnia Września. Okolski powiada, że żona jego była, Anna Pacowna wojewodzianka Mińska, kazanie zaś na jego pogrzebie miane, chce mieć żonę jego Annę Chodkiewiczownę, a podobno siostrę Jana Karola wojewody Wileńskiego i hetmana Litewskiego, bo go indziej szwagrem tego hetmana zowie: córki jego dwie były, syna żadnego: z tych Anna Zofia 1mo voto żyła z Wojciechem Władysławem ks. Radziwiłłem kasztelanem Wileńskim, a po jego śmierci 1636. 2do voto z Franciszkiem Zebrzydowskim kasztelanem Lubelskim starostą Nowomiejskim; w kościele Nieświezkim ołtarz na cześć ś. Gabriela dość kosztowny wystawiła. Druga Zofia Pawła Sapiehy wojewody Wileńskiego i hetmana w. Litewskiego małżonka, Histor. Sapieh. kasztelanką Nowogrodzką zowie tę Zofią, ale omylnie.

Jan kasztelan Witebski, a przedtem stolnik Litewski, starosta Trąbski, syn Jerzego kasztelana Smoleńskiego, brat Krzysztofa wojewody Brześciańskiego, Sarnicki powiada, że ten Jan był urodzony z księżnej Pruńskiej, wspominają go Konstytucje 1598. deputatem na sądy fiskalne Litewskie. Synów jego było czterech, Jerzy, Michał, Abraham bezpotomny i Stanisław. Z tych Michał od młodości swojej wszystkie lata swoje w obozie przepędził, syn jego Piotr. Jerzy był sędzią ziemskim Wileńskim, z tym tytułem posłował na sejm 1629. stamtąd deputat na trybunał fiskalny, Constit. fol. 18. a w roku 1632. podpisał pacta conventa Władysława IV. Porządek elekcji f. 17. spłodził synów trzech, Jana marszałka Oszmiańskiego, starostę Kiernowskiego, był posłem na sejm 1653. na nim deputatem do namówienia pewnej legacji, Constit. f. 9. i na trybunał skarbowy Litewski fol. 16. i 1659. i 1662. f. 2. Stanisława podkomorzego Wilkomierskiego, leśniczego Wilkiskiego, podpisał pacta conventa Króla Michała 1670. z sejmu 1653. na którym posłem stawał, komisarz do zapłaty [str. 174] wojsku Litewskiemu, Constit. f. 5. i 1670. do dóbr królewskich, Constit. fol. 9. osiadł potem na krześle kasztelanii Nowogrodzkiej, z której do grobu wstąpił w roku 1672. Synowie jego Krzysztof i Aleksander, z których Krzysztofa jest w druku: Wieniec, to jest aplauz weselny Dominikowi Słuszce: był potem pisarzem Litewskim, starostą Oszmiańskim, pułkownikiem królewskim, z sejmu 1703. r. deputatem do boku Króla Augusta dla obrady, Const. f. 15. syn jego starostą Oszmiańskim, posłem na sejm 1724. Po śmierci Mikołaja Przeździeckiego, marszałkiem trybunału Litewskiego, ten Krzysztof prezydował 1683. i w r. 1701. pod niebytność Michała ks. Wiśniowieckiego marszałka przy lasce zostawiony. Jerzy wojski Wileński, trzeci syn Jerzego sędziego ziemskiego Wileńskiego, zabity caelebs, patrz o nim Konstytucji 1641. fol. 23. Jerzy starosta Opeski, sławny pułkownik, trucizną zniesiony pod czas konwokacji 1648. r. zostawił syna Janusza. Samuel chorąży Mścisławski poseł na sejm 1627. i 1632. skąd komisarz zapisany do traktatów o pokój z Moskwą, Constit. fol. 2. syn lego Hieronim 1640. Stanisław podkomorzy. Oszmiański, poseł na sejm 1653. i komisarz do zapłaty wosku Litewskiemu. Constit. fol. 5. i 1662. fol. 5. i 1661. deputat na trybunał skarbowy. Constit. fol. 4. Jan kasztelanic Smoleński według Augustyna Wituńskiego w Kazaniu: Radosny Grób 1641. miał za sobą Krystynę Massalską wojewody Mińskiego siostrę, wdowę po Lwie Kurczu wojewodzie Derpskim, z tą spłodził córkę Zofią Karola Stankiewicza pisarza Kowieńskiego małżonkę, i syna Stanisława, tak na dworach różnych jako i w obozie zachwalonego. Janusz syn Jerzego podkomorzy Połocki, w wojsku pułk prowadził przeciw Turkom pod Kazimierzem Sapiehą. N. wojski Wileński, miał za sobą Annę Kolęcką, N. Frąckiewiczownę marszałkównę Lidzką, Krzysztof starosta Propojski, Annę córkę Stanisława Kiszki wojewody Witebskiego. N. była za Janem Połubińskim. Paweł i Józef podczaszy Grodzieński w Oszmiańskim 1674. r. N. pojął Apolonią Ogińską podkomorzankę Trocką, wdowę po Szemecie. Annibal ad portal fol. 202. Franciszek starosta Śnitowski, marszałek trybunału Litewskiego 1722.

R. 1778. Antoni Zienowicz podkomorzy Płocki. - Krasicki.


<<< poprzedni    spis treści    następny >>>

Objaśnienia: